Yapay Zeka İyi de...

Yapay Zeka, insan zekasını taklit eden, bilgisayar sistemleridir. İnsanların analiz edebileceğinden çok daha büyük karmaşık veriyi işleyebilen, akıl yürüterek muhakeme yapabilen, öğrenebilen ve çeşitli çıktılar üretebilen uygulamalardır.

Yapay Zeka 1956 yılında John McCarthy tarafından Dermouth Yapay Zeka Yaz Araştırma Projesi'nde düzenlenen bir atölyede resmen doğdu ve adlandırıldı. Amaç, makinelerin zekanın yönlerini simüle edebilecek şekilde nasıl yapabileceğini araştırmaktı. O zamandan beri alanını ileriye taşıyan temel fikir oldu ve günümüzde ki zirvesine ulaştı.

Yapay Zeka bugün farklı sektörlerde hız, doğruluk ve verimlilik kazandıran güçlü bir teknolojidir. İleri analizi, görüntü tanıma, sesli komutlarla iletişim kurma, öneri sistemleri ve otomatik karar alma gibi alanlarda yaygın olarak kullanılmaktadır.

2025 yılında Dünya'nın en büyük teknoloji şirketleri Yapay Zeka için 400 milyar dolarlık harcama yapmalarını, 2026'da da yatırımlarının keskin bir şekilde artacak olması, sektörde yeni bir çığır olacağını bize şimdiden göstermektedir. Öyle ki, JP Margon Chase ve McKinsey&Company yatırımlarının 2030 yılına kadar 5 trilyon doları aşacağı tahmin ediliyor. Jensen Huang bu süreci "İnsanlık tarihinde ki en büyük altyapı yatırımı" olarak tanımlıyor.

Günümüz Dünyasında özellikle gelişmiş ülkeler başta olmak üzere, çoğu gelişmekte olan ülkeler bile adeta geleceğin trenini kaçırmamak için Yapay Zekaya tabir yerinde ise "cayır cayır" yatırım yapma telaşlarındadır. Türkiye'mizde de Borsa İstanbul'da işlem gören devasâ şirketlerimiz bu hususta kollarını sıvamış vaziyetteler. Vestel, Arçelik, Koçtaş, Migros, TAV, THY, Bistech gibi şirketlerimizden yatırım hususunda sevindirici haberler almaktayız.

Hiç şüphesiz yazı başlığında ki, şüphe ve sorgulayıcı durum mutlaka dikkatinizi çekmiş olmalıdır. Evett Yapay Zeka artık hayatımızın hemen her alanına girecek gibi. Dahası geleceğin Dünya'sını da şekillendireceğe benziyor. Bu yarışta geri kalan asrı bile kaybedebilir. Bunlar tamam, itirazım da yok.

Beni öteden beri düşündüren, Yapay Zekanın Dünya kuruldu kurulalı, teyitli bilgileri bir sistem dahilinde kullanımları da değil; bu bilgileri insanlığa sunabilmek için gece gündüz ve hatta bir ömür tüketen bilim insanları, alanında otorite olmuş meslek kâşifleri ustalardan veya bunların varislerinden Yapay Zekanın izin alıp almadığı, emek sahibi bu insanlara bir telif ücretinin verilip verilmediğidir. Yaptığım araştırmalarda konuyla ilgili tatmin edici bilgilere henüz ulaşabilmiş değilim.

Binbir emekle üretilen ister bilim adamı, ister marka olmuş kendine özgü teyitli ister mimar, ister pastacı, dondurmacı, paçacı, yemeni ustasının bir ömür tüketerek insanlığa sunduğu emek ve tecrübesini nasıl yok sayabiliriz ki ? Yapay Zeka, bilgiyi satarken mucitlerinden yani Maraş Dondurmasını, Maraş Yemenisini v.s icad edenden aceba izin aldı mı diye düşünür dururdum.

Yapay Zekanın adını duyunca kafamı meşgul eden yukarıda örnekleri çoğaltılabilecek sorular hep aklıma gelmiştir. Derken, günün birinde Nehir Günce Daşçı adlı bir hanfendinin adeta benim endişelerimi dile getiren yazısını okuyunca "Off be !" demeden kendimi alıkoyamadım.

Ögrencisiniz, öğretmen size kaynağını belirtmek şartıyla bir ödev veriyor ve siz bu ödevi kaynak belirtmeden hazırlıyor, daha doğrusu kopya çekiyorsunuz. Eskilerin tabiriyle "İntihal" yapıyor ve "Mükemmel oldu !" kanaatinizle ödevi velilerinize de okuduğunuzda onlarda sizin gibi aynı kanaati taşıyor. Ödev ögretmeninizinde hoşuna gidiyor ama; ısrarla istemesine rağmen siz kaynak belirtmediğiniz için size "sıfır" verdiği gibi, kopya çektiğiniz için idareye bildiriliyorsunuz ve disiplin cezası alıyorsunuz. Size "intihal" olan bu durum, özne Yapay Zeka olunca niye " İnovasyon" oluyor ? Beni düşündüren mevzu bu. Bir etik durum söz konusuysa, ölçek büyüdükçe etik niye küçülüyor ?

Burada açıklamaya çalıştığım şey, tek bir ödev dosyasında ki bir kaç alıntı kadar Yapay Zekanın masum olamayacağıdır. Milyarlarca cümle, çizim, şarkı v.s kısaca; milyarlarca insanın tarihler boyunca biriktirdiği deneyim, emek, çaba söz konusudur. Tamam, bir öğrencinin ödevinde ki kopya bireysel bir kusurdur. Fakat iş Yapay Zekaya gelince; emek sahiplerinden elde edilen bilgiler, bunların rızası ve bilgisi olmadan Yapay Zekaca alınıp kullanılmışsa yani endüstriyel ölçek olunca mı göz ardı ediliyor ?

Hatta daha ileri giderek, işin detayını İli savunacak hukuk adamlarımıza, meslek örgütü temsilcilerimize bırakarak, hakkın zayi olmaması adına Yapay Zekaya derim ki; Maraş ve ilçeleri dahil, kaynağı tescilli hangi tarihi, coğrafi, turistik, resim, müzik, el sanatları, tanıtım ve haber kaynaklı herhangi bir bilgi paylaşıyorsan daha özelinde de Maraş Dondurmasını, Maraş Paçasını, Maraş Yemenisini, Maraş Oymacılığı v.s ben az diyeyim sen çok anlarsın bilgi olarak satıyorsan; bunları bulan, mucidi olduğunu kanıtlayanların emeklerinin karşılığı olan telif ücretini, bizzat veya varislerine ödemede bulunman gerekmez mi ?

Siz ne dersiiiz edem bu işe ?