Başımız Sağ Olsun!

Tarihçi, akademisyen ve yazar İlber Ortaylı, malumunuz üzere, 13 Mart Cuma günü İstanbul’da, tedavi gördüğü özel bir hastanede, çoklu organ yetmezliği sonucu 78 yaşında vefat etmiştir.

Ortaylı’nın ölüm haberi üzerine, başta Türkiye Bilimler Akademisi ve Sağlık Bakanlığı olmak üzere, birçok resmî kurum başsağlığı mesajı yayımlamıştır.

Resmi Açıklama

Ortaylı’nın matemini tutan kederli ailesinin yaptığı resmî açıklama ise, şu şekilde yer almıştır:

"Ailemizin büyüğü İlber Ortaylı'yı 13 Mart 2026 günü kaybettik. Uzun süren ve giderek karmaşıklaşan sağlık sorunlarına rağmen, hayata duyduğu merakı, insanlarla bir arada olma arzusu hiç azalmadı. Gücü yettiğince bildiği gibi yaşadı.”

21 Mayıs 1947 tarihinde, Müttefik işgali altındaki Avusturya'nın Bregenz şehrinde, Kırım Tatarı bir ailenin oğlu olarak dünyaya gelen İlber Ortaylı, iki yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye'ye göç etmişti.

İlber Ortaylı, Türkçe yanı sıra, Almanca ve Rusçanın da konuşulduğu ev ortamında büyümüştü.

İlk ve orta öğrenimini İstanbul Avusturya Lisesi’nde tamamlayan Ortaylı, 1965 yılında, Ankara Atatürk Lisesi’nden ve 1970 yılında, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nden mezun olmuştu.

Viyana Üniversitesi’nde, Slav ve Doğu Avrupa Dilleri üzerine öğrenim gören Ortaylı, Yüksek Lisansını Chicago Üniversitesi’nde, Halil İnalcık ile yapmıştı. "Tanzimat Sonrası Mahallî İdareler" başlıklı teziyle, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde 1974 yılında doktor olmuştu. "Osmanlı İmparatorluğu'nda Alman Nüfuzu" adlı çalışmasıyla da 1979 yılında doçent olmuştu.

Ne var ki; 1982 yılında, üniversitelere uygulanan siyasi yaptırımlara tepki olarak görevinden istifa eden İlber Ortaylı, Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma, Münih, Strazburg, Yanya, Sofya, Kiev, Cambridge, Oxford ve Tunus'ta dersler, seminerler ve konferanslar vermişti.

1989 yılında, Türkiye'ye dönünce, profesör olmuştu ve 1989 – 2002 yılları arasında, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İdare Tarihi Ana Bilim Dalı Başkanlığı yapmıştı.

2002 yılında, Galatasaray Üniversitesi’ne ve iki yıl sonra, Bilkent Üniversitesi’ne konuk öğretim üyesi olmuştu.

2005 yılında, Topkapı Sarayı Müzesi Müdürü olan ve yedi yıl bu görevde kalan Ortaylı, 2012 yılında yaş haddinden emekli olmuştu. 2018 yılında ise, Kültür ve Turizm Bakanlığı danışmanı olmuştu.

İleri seviyede Almanca, Rusça, İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Farsça ve iyi seviyede Latince bilen İlber Ortaylı, çocukluğundan beri biriktirdiği minyatür otomobillerden oluşan büyük bir koleksiyona sahipti.

İlber Ortaylı, Milliyet Sanat Dergisi’ne verdiği bir mülakatta, kitaplığında 30 bin civarında kitabı olduğunu ve bunların 5 binini Galatasaray Üniversitesi’ne bağışladığını açıklamıştı.

"İlber Ortaylı ile" ismindeki belgeseli sunmuştu. Ayriyeten, "İlber Ortaylı ile Tarih Dersleri" ve "İlber Ortaylı ile Zaman Kaybolmaz" isimlerinde programlar yapmıştı. Buna ilaveten, gazeteci yazar Mehmet Barlas ile "Her Zaman" isimli bir tarih programı yapmıştı. Bunun dışında, Okan Bayülgen ile "Muhabbet Kralı" isimli programa başlamıştı.

Milliyet Gazetesi’nde, Atlas Tarih ve Doğu Batı Dergileri’nde makaleler yazmıştı. Popüler Tarih ile Tarih ve Toplum Dergileri’nde, Habertürk Gazetesi’nin Habertürk Tarih ekinde de yazıları yayımlanmıştı.

2000 yılında, Osmanlı İmparatorluğu'nda İktisadî ve Sosyal Değişim adlı kitabı, İlber Ortaylı’nın Osmanlı Kurumları, Osmanlı Şehirleri ve Ulaşım Sistemi, II. Abdülhamid Dönemi, Osmanlı Yönetiminde Dinî Gruplar, Rus-Türk İlişkileri, Osmanlı-Avusturya İlişkileri ve Modernleşme başlıkları altında derlenmiş makalelerinden oluşmaktaydı.

Türk Tarih Kurumu şeref üyesi İlber Ortaylı, Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyesiydi. Buna ilaveten, Avusturya – Türk Bilimler Forumu üyesiydi.

Galatasaray Üniversitesi senatosu üyesi Ortaylı, İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Tarihi Ana Bilim Dalı üyesiydi.

Ayriyeten, Doğu Batı ve NTV Tarih Dergileri’nin danışma kurulu üyesiydi.

Uluslararası alanda, Türk tarihçiliğinin önemli bir ismi olması, tarih biliminin yaygınlaştırılması çabaları ve tarihi her yaştaki Türk insanına sevdirme faaliyetleri dolayısıyla, İlber Ortaylı, tarih dalında 2001 Aydın Doğan Ödülü'nü almıştı.

“Yerin asla dolmayacak Hocam!”

İlber Ortaylı'nın engin bilgisine ve nezaketine tanıklık etmenin kendisi için daima bir onur vesilesi olduğunu vurgulayan eğitimci, program yapımcısı ve sanat yönetmeni Nesibe Müsevitoğlu, İlber Ortaylı’nın bilgisiyle dünyayı ve beyefendiliğiyle tüm gönülleri fethettiğini belirtti.

"Bir devrin yaşayan hafızasını, tarihimizin en berrak sesini ve kıymetli bir yol göstericiyi kaybetmenin derin üzüntüsü içindeyiz" ifadesiyle, İlber Ortaylı'yı yâd eden Nesibe Müsevitoğlu, bir devrin İlber Ortaylı'yla aydınlandığını ve bir neslin İlber Ortaylı'yla tarihe bakmayı öğrendiğini dile getirdi.

"Devrin Daim Olsun!"

İlber Ortaylı'yı tanımış olmanın, onunla aynı sofrada bulunup hatıralar biriktirmenin kendisi için en büyük onur olduğunu vurgulayan eğitimci, program yapımcısı ve sanat yönetmeni Nesibe Müsevitoğlu, şu açıklamada ve temennide bulundu:

"İlber Ortaylı'yı tanımış olmanın gururu ve bizlere öğrettiklerinin minnetiyle... Mekânı Cennet; hatırası daim olsun!"