Tim, 2014 4. Çeyrek Gerçekleşme Ve 2015 1. Çeyrek Beklenti Anketini Açıkladı

- Türkiye İhracatçılar Meclisi (TiM) Başkanı Mehmet Büyükekşi, ihracatçıların yüzde 73'ünün petrol fiyatlarında yaşanan düşüşün doğalgaz ve elektrik gibi enerji maliyetlerine azalış olarak yansıyacağını düşündüğünü belirtti. Büşükekşi, "Petrol fiyatlarındaki düşüşün ardından üretim maliyetlerinde azalış bekleyenlerin oranı ihracatçıların neredeyse yarısını oluşturuyor" dedi.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından geleneksel hale getirilen ve yılın çeyreklerine göre gerçekleşme ve beklentileri değerlendiren eğilim anketi çalışmasının 2014 yılı 4. çeyrek gerçekleşme ve 2015 yılı 1. çeyrek beklenti sonuçları açıklandı. Anket sonuçlarına göre ihracatçı firmaların yüzde 38,6’sı Ocak-Mart döneminde ihracatın artacağını öngörüyor. İhracatçı firmalarımızın, yılın ilk çeyreğinde girdi maliyetlerinde, hammadde ithal girdi fiyatlarında ve enerji girdi maliyetlerinde artış bekleyenlerin oranı geriliyor. Özellikle enerji girdi fiyatlarında düşüş bekleyenlerin oranının 15 puan artmasıyla girdi maliyetlerinde belirgin bir düşüş beklentisi var.

Anket verilerinin açıklandığı toplantıda konuşan TİM Başkanı Mehmet Büyükekşi, ihracatçıların 1’inci çeyrek dolar öngörüsünün 2.28, Euro’nun 2.64, parite beklentisinin ise 1.16’ya gerilediğini açıkladı. “Döviz kuru riskine karşı ihracatçılar önlem almalı ve ihracatçılarımız öncelikle kendi faaliyetlerinde para kazanmalı, faaliyet karına odaklanmalı, karı dövizdeki spekülatif hareketlere bağlamamalı” diye konuşan Büyükekşi, ihracatçıların yılın 4’üncü çeyreğinde ortalama 70 bin yeni istihdam yarattığını açıklarken, 2015 yılının ilk çeyreğinde bekledikleri yeni istihdamın ise yaklaşık 80 bin olarak öngörüldüğünü ifade etti.

Büyükekşi, ihracatçıların yılın ilk çeyreğine pozitif bir bakış açısıyla girdiklerine dikkat çekerek, “İhracatçılarımız yeni pazarlarda atılım yapıyor. Yılın son çeyreğinde yeni pazarlara girdiğini belirten firmaların oranı yüzde 44’ü buldu. 2010’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştık. Bu demek oluyor ki neredeyse her 2 ihracatçıdan biri son çeyrekte yeni pazarlara mal satmış. Bu yılın ilk çeyreğinde de ihracatçılarımız alternatif olarak yüksek hacimli, büyük pazarlara odaklanıyorlar, bunu son derece olumlu buluyoruz” dedi.

2014 yılının son çeyreğinde dış finansman talebinde bulunan firmaların oranının rekor bir seviyede, yüzde 44,8 olarak gerçekleştiğini belirten Büyükekşi, “2015’in ilk çeyreğinde dış finansman talebinin olacağını öngören firmaların oranı, yüzde 45 mertebesi ile güçlü artış trendini devam ettiriyor. Özellikle ilk 500’deki büyük ihracatçıların yüzde 51’inin dış finansman kaynaklarına ihtiyaç duyması, vakit kaybetmeden finansman imkânlarının geliştirilmesi gerektiğine işaret ediyor” dedi.

İHRACATÇI FİRMALAR İNOVASYON STRATEJİSİNİN YAYGINLAŞTIRILMASINA ÖNEM VERİYOR

Her dönem yapılan ankete gündeme ilişkin soruların eklendiğini belirten Mehmet Büyükekşi, açıklanan ankette Büyüme için Öncelikli Programlar, İnovasyon Stratejisi, İnovasyon Yönetiminde Öncelikler ve Petrol Fiyatlarındaki Düşüşün Etkilerine yönelik sorular sorulduğunu açıkladı.

TİM Başkanı Mehmet Büyükekşi, şu değerlendirmelerde bulundu: “İhracatçılarımızın öncelikli dönüşüm programlarına dair görüşlerini almak için 9 ana başlıktaki 1. Grup planlarına dair görüşlerini sorduk. İhracatçılarımız yeni dönemde sırasıyla yüzde 78 ile ‘İthalata Olan Bağımlılığın Azaltılması Programını’, yüzde 60 ile ‘Enerji Verimliliğinin Geliştirilmesi Programını’ ve yüzde 56 ile ‘Yerli Kaynaklara Dayalı Enerji Üretim Programını’ öncelikli görüyorlar”

Büyükekşi, ihracatçıların yüzde 45’inin firmalarında kurumsal bir inovasyon stratejisi geliştirdiğini görmekten son derece umutlandıklarını belirterek, “İlk 500’de bu oranın yüzde 52’ye yükseldiğini görüyoruz. KOBİ ölçeğindeki firmaların da zamanla inovasyon stratejilerine daha fazla ağırlık vereceğine inanıyoruz. Diğer taraftan firmalarımız İnovasyon Stratejisi ve İnovasyon Organizasyon Kültürünün yaygınlaşmasına önem veriyor. İnovasyon Döngüsü ve Sonuçlarına ise zamanla daha fazla ağırlık verileceğine inanıyoruz. Gündem kısmındaki sorular arasında petrol fiyatlarındaki düşüşün etkilerini de değerlendiriyoruz. İhracatçıların yüzde 73’ünün petrol fiyatlarında yaşanan düşüşün enerji maliyetlerine (doğalgaz, elektrik) azalış olarak yansımasını beklediğini, “Üretim maliyetlerinde azalış bekliyorum” diyenlerin ise ihracatçıların yarısını oluşturduğunu” ifade etti.

ANKETTEN NOTLAR

Ankete göre, 2014 yılının son çeyreğinde ihracatçı firmaların üretim, tedarik ve enerji kullanımı açısından geçtiğimiz iki dönemde olduğu gibi üzerinde durdukları en önemli gerçekleşme girdi maliyetlerindeki artış olarak öne çıktı. Girdi maliyetlerinin arttığını belirten ihracatçıların oranı yüzde 59,4 oldu. Geçtiğimiz dönem ile karşılaştırıldığında bu oranın yüzde 67’den 8 puan gerileyerek yüzde 59 seviyelerine düşmesi dikkat çekti. Benzer trend, enerji maliyetlerinde de görülmektedir. Enerji birim girdi maliyetlerinin arttığını belirten firmaların oranı yüzde 59’dan yüzde 48’e, elektrik tüketiminin arttığını belirtenlerin oranı ise yüzde 45,2’den yüzde 41,2 yüzde geriledi.

İhracatçı firmaların yüzde 39,1’i üretimlerinin, yüzde 39,2’si ise ihracatlarının geçen yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında yükseldi.

2015 yılının 1. çeyreğine üretim ve ihracatlarının artacağı beklentisi ile giren 'umutlu' ihracatçıların oranında sırasıyla yüzde 36,2 ve yüzde 38,6 olarak gerçekleşmiştir. Diğer taraftan kapasite kullanım oranında artış bekleyen firmaların oranı geçtiğimiz dönem ile paralellik göstermektedir. Geçtiğimiz dönem yüzde 36,8 olan oranı bu dönem yüzde 38,6 olarak seyretti.

Araştırmaya katılan firmalar üretimlerinde kullandıkları hammaddelerin ortalama yüzde 65’inin orijinlerinin yurtiçi olduğunu belirtti. Bu oran, araştırmanın önceki dönemlerde gerçekleştirilen fazların bulguları ile istatistiki açıdan farklılık göstermedi. Hammaddede dışa bağımlılığın en yüksek olduğu sektör kimyevi maddeler sektörü oldu. Diğer taraftan İlk 500’de yer alan firmalarda yerli girdi kullanım oranı ortalama yüzde 53,4 iken diğer firmalarda bu oran 18 puan daha yüksek olarak gerçekleşti.

2014 yılının son çeyreğinde yeni pazarlara girebildiklerini belirten firmaların oranı yüzde 44 oldu. 2015 yılının ilk döneminde firmaların yüzde 13,8’i yeni pazarları hedeflemediklerini belirtti. Bu dönemde de Rusya en yüksek oranda hedef pazar olarak belirginleşti. Hedef pazarlarda ilk beş ülke genel açıdan bir önceki dönem ile aynı oldu. İlk 500’ye yer alan firmalarda A.B.D. ikinci sıraya yerleştirken, Fransa ilk 5’ten çıkarak yerini Japonya’ya bıraktı. İkinci 500’deki firmalarda Arjantin ve Afrika, diğer segmentteki firmalarda ise Irak ve İran hedef pazarlarda yükselişe geçen ülkeler olarak dikkat çekti.

2014 yılının son çeyreğinde mevcut pazarlarda yeni müşterilerden sipariş aldıklarını belirten ihracatçıların oranı yüzde 59,8 ile geçtiğimiz dönemdeki seyrini kordu. Bu dönemde rekabetçi fiyat sunamama (yüzde 51,6), hedef ülkelerdeki ekonomik koşullar (yüzde 51,2) ve hedef ülkelerdeki siyasi ve bürokratik engeller (yüzde 37,8) en sık karşılaşılan pazarlama sorunları olarak belirtildi. Döviz kurları (yüzde 49,8), enerji maliyetleri (yüzde 49,4) ve hammadde ve aramal fiyatları (yüzde 38) her 10 ihracatçıdan 4’ü tarafından vurgulanan öncelikli sorunlar oldu.

Ekim- Aralık 2014 döneminde dış finansman talebinde bulunan firmaların oranı yüzde 44,8 olarak gerçekleşti. Dış finansman ihtiyacının karşılandığı kaynaklar arasında özel bankalar (yüzde 79), Eximbank (yüzde 59), diğer kamu bankaları (yüzde 41) belirgindir. Kamu bankalarının payı bu dönem yüzde 34’ten yüzde 41’e yükseldi. Ekim-Aralık döneminde dış finansman talebinin olacağını öngören firmaların oranı yüzde 44,8 oldu.

İhracatçı firmaların yüzde 43’i döviz risklerinden korunmak için herhangi bir araç kullanmadıklarını belirtti. Bu oran, firma büyüklükleri açısından irdelendiğinde ilk 500’deki firmalar arasında yüzde 35’e geriledi. Döviz riskinden korunmak için döviz kredisi kullanan firmaların oranı yüzde 32, ‘forward’ yaptığını belirten firmaların oranı ise yüzde 29 oldu. İlk 500 ihracatçı firmada ‘forward işlemler’ (yüzde 38) ve “swap” (yüzde 12) diğer ihracatçılarla karşılaştırıldığında daha yüksek oranda kullanıldı.

Döviz kuru riskine karşı herhangi bir araç kullanmama nedenleri arasında döviz kurlarında artış beklentisi (yüzde 33,2) ile ithalatın da bulunması (yüzde 27,6) ilk 2 sırada beyan edilen unsurlar oldu. Araçlar hakkında bilgilerinin olmadığını belirten firmaların oranı ise bu dönemde yüzde 20,7 oldu.

2014 yılı 4. çeyrekte eğilim anketine katılan firmaların ortalama çalışan sayısı 222 olarak hesaplandı. Bu dönemde, beyaz ve mavi yakalı çalışan sayısında görülen artışla toplam çalışan sayısı ilk dönemdir artış gösterdi. Ekim- Aralık 2014 döneminde çalışan sayılarının arttığını belirten firmaların istatistikleri şöyledir: beyaz yakalı yüzde 25,6, mavi yakalı yüzde 29,2, Ar-Ge yüzde 9,8. Ekim- Aralık döneminde yeni çalışan istihdam edeceklerini belirten firmaların eğilimleri ise; beyaz yakalı yüzde 23,6, mavi yakalı yüzde 23,2 ve Ar-Ge yüzde 7,6.

Firmaların yüzde 49,6’sı yurt içinde, yüzde 71,6’sı ise yurtdışında yılın son çeyreğinde yatırım yapmadıklarını belirtti. Bu dönemde yurt içinde yatırım yapan firmaların yüzde 34’ü modernizasyon, yüzde 25’i ise kapasite arttırımına gittiklerini belirtti. Yurt dışı yatırımlarında en yüksek oranda tercih edilen türler yüzde 13,2 ile satış- dağıtım ağı genişletme ve yüzde 11 ile modernizasyon oldu. 2015 yılının ilk çeyreğinde ise firmaların yüzde 46,4’ü yurt içinde, yüzde 71,6’sı ise yurt dışında yatırım yapmayacaklarını belirtti. Hem yurt içinde hem yurt dışında yatırım planlamama nedenleri arasında dünya ekonomisindeki istikrarsızlık ile piyasada yetersiz talep en önemli iki bariyer oldu.

İhracatçıların Ocak-Mart dönem sonu piyasa beklentileri ise şu şekildedir; USD / TL kur tahmini 2,28; EURO / TL kur tahmini 2,64, EUR/USD parite tahmini ise 1,16’dır. 2015 yılsonu enflasyon tahmini yüzde 6,50; MB faiz beklentisi yüzde 6,95 yıl sonu büyüme beklentileri yüzde 3,9 olarak gerçekleşti.

2015 yılında sektör ve Türkiye ekonomilerinin daha iyiye gideceğini düşünen 'iyimser'lerin oranında artış dikkat çekti. Sektörün iyiye gideceğini düşünenlerin oranı 7 puan yükselerek yüzde 30,2’ye, Türkiye ekonomisinin iyiye gideceğini düşünenlerin oranı ise 8 puan yükselerek yüzde 25,6’ya yükseldi. Diğer taraftan Avrupa ekonomisinin kötüye gideceğini düşünen ihracatçıların oranı yüzde 20,8’den yüzde 31’e 10 puan artış gösterdi. Dünya ekonomisinin gidişatına ilişkin görüşler geçtiğimiz dönem ile paralellik gösterdi.

Önümüzdeki dönemde sürdürülebilir büyüme yapısının güçlendirilmesi ve potansiyel büyümenin artırılması için öncelik verilen programlar yüzde 78 ile “İthalata Olan Bağımlılığın Azaltılması Programı”, yüzde 60 ile “Enerji Verimliliğinin Geliştirilmesi Programı” ve yüzde 56 ile “Yerli Kaynaklara Dayalı Enerji üretim Programı” oldu.

İnovasyon Stratejisi olduğunu belirten firmaların oranı yüzde 45 oldu. Söz konusu oran ihracatta ilk 500 firmada yüzde 52 iken diğer firmalarda yüzde 39 seviyelerine geriledi. İnovasyon Stratejisi olan firmalarda inovasyon yönetiminin öncelikli unsurları “İnovasyon Stratejisi” (yüzde 60) ve “İnovasyon Organizasyonu ve Kültürü” (yüzde 58) oldu.

İhracatçıların yüzde 73’ü petrol fiyatlarında yaşanan düşüşün enerji maliyetlerine (doğalgaz, elektrik) azalış olarak yansıyacağını düşünüyor. Petrol fiyatlarındaki düşüş ardından “Üretim maliyetlerinde azalış bekliyorum” diyenler ise ihracatçıların yarısını oluşturdu.