İşte O Anlaşmanın Detayları

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, Türkiye ve Japonya arasında imzalanan anlaşmanın detaylarını anlattı.

Bakan Taner Yıldız, Swiss Otel’de “The Economist Avrupa Enerji Zirvesi”ne katıldı. Zirve öncesi gazetecilerin sorularını yanıtlayan Yıldız, Başbakan Erdoğan ve Japonya Başbakanı Abe arasında imzalanan nükleer enerji santrali kurulması yönündeki protokolle ilgili detayları paylaştı. Bir nükleer santralin 3 ayrı anlaşma safhasından geçtiğini kaydeden Bakan Yıldız, “Bir tanesi hükümetler arası anlaşma, ikincisi ev sahipliği anlaşması, üçüncüsü de uygulama sözleşmeleri. Bunun hepsi beraber toplu bir paket olarak bir nükleer santral anlaşmalarını sağlayabiliyor. Mayıs ayında Sayın Başbakanımız’la Japonya Başbakanı Abe’nin imzaladığı hükümetler arası anlaşma vardı. Ev sahipliği anlaşması dün itibariyle tamamlanmış oldu. Japonya’nın kendi statüsüne göre kendi meclislerinden onaylanmış olarak bunu addediyorlar. Bizde ise TBMM’nin onayına sunuyoruz. Dolayısıyla bundan sonra Japonya Nükleer Güç Santral anlaşması aynen Rusya’da olduğu gibi Meclis’in onayına sunacağız” diye konuştu.

“Hazine ve devlet garantisi vermediğimizi bu anlaşmayla bir kez daha altını çizmiş olduk” diyen Bakan Yıldız, şunları söyledi:

“Güvenlik sistemleriyle alakalı bir kısım detayları burada vurgulamış olduk. Yine aynı şekilde proje finansmanıyla alakalı konuları tekrar dikkate aldık. Uygulama anlaşmasına esas olacak olan konuları detaylandırdık. Üçüncü nükleer santralin yerinin seçimiyle alakalı 18 aylık bir çalışma yapılacak. Gerek depremsellikle alakalı konularda, gerekse diğer bütün teknik konularda güvenlik sistemlerini daha fazla nasıl artırırız bunun detayları üzerinde konuşuldu. Bir teknoloji merkezinin kurulmasıyla alakalı karar alınmıştı. Aynı şekilde bir üniversitenin kurulması, bunların ikisi ayrı şeyler. Yakın bir zamanda Tokyo’ya gidip, bunlarla alakalı karşılıklı görüşmelerimizi tamamlamış olacağız. Bu bir süreç ve Japonya’nın şu anda fiili olarak masanın üstünde olanlar. Fiili olarak da şu anda sismiklere başladığını söylemem lazım. Denizden yapılacak sismiklerle alakalı konuda onların raporlarını bekleyeceğiz ve bu raporlar doğrultusunda da yerinde kayma ihtiyacı var mıdır 5 kilometre daha ileri mi, geri mi yapalım bunlarla alakalı konular netleşmiş olacak.”

HİSSEDARLIK KONUSU

Başbakan Erdoğan ve Japonya Başbakanı Abe arasındaki görüşmelerde hissedarlıkla alakalı konuların da gündeme geldiğini belirten Yıldız, “Yerli bir yatırımcı, yerli bir ortak girmek isterse Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti’nin onayının alınmak zorunda olduğuna dair de bir konu geçti. Uyuşmazlık halinde hangi mahkemelerin yetkili olacağına dair de bir kısım maddeler yer alıyor” dedi.

Yıldız, güvenlikle alakalı detaylara da değinerek, “Atmea1 reaktörü özellikle Fukuşima’dan sonra kor tutucu bir yapıya dizaynıyla alakalı bir kısım gelişmeler sağladı. Uçak çarpmalarına veya tsunamiye veya dışardan gelebilecek coğrafi bir etkiye de rahatlıkla daha fazlasıyla dayanabilecek durumda. Türkiye’de 7.4 büyüklüğündeki bir deprem şiddetinden daha büyük 9 büyüklüğündeki deprem şiddetine dayanabilecek bir yapıyı kurgulamış oluyoruz. Deprem konusunda Japonya’nın büyük bir tecrübesi var. Bu tecrübeleri de aktarabileceğimiz bir yapıyı da buraya koymuş olacağız. Fransa ve Kanadalı özellikle nükleer güvenlik otoritelerince de onaylanmış santral üzerinde çalışmış olacağız” şeklinde konuştu.

Yalnızca elektrik üretimiyle alakalı değil, aynı zamanda Türkiye’nin teknolojik sanayileşmesiyle alakalı da ciddi bir yapı kurgulamış olacaklarını kaydeden Yıldız, “Marmaray’ın mühendislik firmalarının da bu konuda bizimle görüşmek istediklerine şahit oldum. Bugün bir kısım görüşmeler de yaptık. O görüşmeler çerçevesinde nükleer santralin inşası sırasında ne tür mühendislik firmalarının bulunmak istediğini de değerlendirmiş olduk. Bence dünkü yaptığımız iş önemli bir işti. İnşallah bundan sonraki süreç daha devam edecek ve uygulama sözleşmesine esas olacak yapıyı tamamlamış olacağız” diye konuştu.

"TAVİZ YOK"

Sinop’taki nükleer santral süreci hakkında bilgi veren Bakan Taner Yıldız, “Sismikler var, bu sismikler oraya yatırım yapacak proje şirketi tarafından haklı olarak tekrar gözden geçiriliyor. Depremsellikle alakalı yeni bir fay hattı, kırık var mı? Bütün bunlar Fukişima kazasından sonra daha da önemli hale geldi. Şundan hiç şüpheniz olmasın ki Türkiye’nin en önemli ve en güçlü iki yapısını hem Sinop’a hem de Akkuyu’ya sağlamış ve gerçekleştirmiş olacağız. Bu manada hiçbir tavizimizin söz konusu olmayacağını rahatlıkla söyleyebilirim. Japonya’nın tecrübesinden, Rusya’nın Avrupa Birliği üyesi ülkeleriyle yaptığı ortak çalışmalarıyla beraber her iki ülkenin de bu manada çok teknolojik bir yapı kuracağına inanıyoruz. Mühendislerimizin eğitimlerine son derece önem veriyoruz” ifadelerini kullandı.

Taner Yıldız, Japonya ile Türkiye’nin kuracağı teknoloji üniversitesinden de bahsetti. Yıldız, “Japonya ile beraberce kuracağımız teknoloji üniversitesinin içerisindeki okunacak, yapılacak eğitimlerin okuyacak gençlerimizin orada ciddi seçkin bir duruma geleceğini şimdiden söylemem lazım. İyi bir hazırlığımız inşallah olacak. Türkiye’de Tokyo’ya göndermekten daha ziyade kuracağımız üniversitelerde Japonya’dan gelen hocaların bulunacağını kurguluyoruz” dedi. Üniversitenin inşaatı ile ilgili bir soru üzerine Bakan Yıldız, inşaatla ilgili bir süre vermeyerek, proje safhasının, hissedarlık oranlarının netleşmesi gerektiğini söyledi.

Marmaray’da yaşanan sıkıntı ile ilgili bir soru üzerine ise Bakan Yıldız, şunları kaydetti:

“Türkiye’de gerek İstanbul’a gerek ülkemizin tamamında arz güvenliği ile alakalı bir sıkıntı bulunmamaktadır. Türkiye’nin arz fazlası vardır. Türkiye’nin büyümesinden daha hızlı kurulu gücümüz ve özel sektörün yaptığı elektrik üretim santralleri büyüyor. O açıdan herhangi bir sıkıntı öngörmüyoruz. Noktasal olarak oradaki teknik konu nedir ona baktırmam lazım.”

"DOĞALGAZ FİYATLARINI DA ETKİLEDİ"

Bakan Yıldız, ”İran, komşu ve kardeş ülke olması sebebiyle Türkiye’nin kayıtsız kalabileceği bir ülke değildir. Birleşmiş Milletlerle ortak bir paydayı bulma gayretleri de bizim önceden öngördüğümüz bir yapıdır. Dünyanın en önemli petrol ve doğalgaz yatakları orada bulunmaktadır. Dünyanın diğer sektörleriyle itibariyle kayıtsız kalmadığı bir ülkedir. Türkiye bu manada proje geliştirmeye devam edecektir. Doğalgazdaki en büyük 5 tedarikinden bir tanesinin İran’dan olduğunu bu vesileyle belirtmiş olacaktır. Türkiye ham petrol tedarikiyle alakalı 11 ülkeden, doğalgaz tedarikiyle ilgili de 5 ayrı ülkeden çalışmalarına devam etmektedir. Hem ülke sayılarını hem de kaynak çeşitliliğinin artırmaya devam edecektir. Irak son derece önemli bir ülkedir. Kardeş ve ülke komşu olmanın yanında çektiği acıların ve sıkıntıların bundan sonra normalleşen bir Irak’a doğru gideceğine olan inancımızı bir kez daha burada belirtmiş olalım. Merkezi Irak hükümetiyle Türkiye’nin yapmış olduğu anlaşmalar var. Kuzey Irak’la beraber yapılmış ticari sözleşmeler var. Bu ikisinin birbirleriyle ayrıştırılması lazım. Biz gerek Bağdat’ın güneyinde Basra’da, Mansuriye’de ve diğer alanlarda yaptığımız çalışmalara bir yandan devam ediyoruz, bir yandan da özel şirketler vesilesiyle Irak’ın bütün bölgelerinde çalışmalarımıza devam ediyoruz. Madem ki Irak’ın kuzeyiyle güneyi fark etmiyor, madem ki Irak bir bütündür ki öyle, o zaman gerek kuzeyinde, gerek güneyinde, gerek doğusunda, gerek batısındaki bütün aramalar hukuk çerçevesinde bunlar yapılacaktır” diye konuştu.

Doğalgaz fiyatlarının Fukuşima Nükleer Santrali’nde meydana gelen kazadan etkilendiğini vurgulayan Bakan Yıldız, “Dünyada bir olayın diğerinden bağımsız olamayacağının en iyi örneği aslında Fukuşima kazasıdır. Dünya piyasalarında doğalgaz fiyatlarını etkileyen yapı şehir gazı değildir. Şuanda dünyada doğalgaz fiyatlarını etkileyen en önemli konulardan bir tanesi Fukuşima nükleer kazasıdır. Japonya 40 milyar dolarlık yalnızca 2013 yılı içerisinde fazladan enerjiye fark ödeyerek enerji tedarikini yapmıştır. Nükleer güç santrallerinin faaliyetlerinin durdurulması ve tedricen bunların yapılıyor ve sisteme alınıyor olması böyle bir gerçeği karşımıza çıkarmıştır. Dünya enerji piyasasının dünya doğalgaz piyasasının en fazla etkilendiği konu olarak onu sayabiliriz” şeklinde konuştu.

Türkiye’de yapılacak nükleer santrallerin sanayinin gelişmesinde rol oynayacağını belirten Yıldız, sözlerini şöyle tamamladı:

“Türkiye nükleer santrallerle ilgili iki büyük anlaşma yapmıştır. Bunlar aynı zamanda Türkiye’deki sanayinin de gelişmesini sağlayacaktır. Avrupa Birliği üyesi ülkeler arasında doğalgazı en ucuz alan ülke Türkiye değildir. Ama Avrupa Birliği üyesi ülkeler arasında doğalgazı en ucuz satan ülkedir. Bunu yerli kaynaklarımızı balans ederek yaptığımızı rahatlıkla söylemeliyim. Türkiye elektrik fiyatları konusunda da sanayicisinin işlerini kolaylaştıran yapıya ulaşmıştır. Buna da devam edecektir.”