Maden kanunu değişiyor

TBMM Genel Kurulu, Maden Kanunu'nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı'nın görüşmelerini tamamladı. Sabah saatlerine kadar süren görüşmelerin sonunda tasarı kabul edilerek yasalaştı. Kanuna göre madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi, gerekli görülen durumlarda, ilgili kuruluşların da görüşleri alınarak ve ruhsat verilmiş alanlarda kazanılmış haklar korunarak, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından kısıtlanabilecek. Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanlar, ihale yoluyla aramalara açılabilecek. 

Devlet ormanları içinde yapılacak maden arama ve işletme faaliyetleriyle, bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat süresine bağlı olarak yapılan geçici tesisler, Orman Kanunu hükümlerine tabi olacak. Yaban hayatını koruma ve geliştirme sahalarında maden arama ve işletme faaliyetleriyle, bu faaliyetler için gerekli geçici tesislere, çevresel etki değerlendirme raporunda belirlenen esaslar dahilinde izin verilecek. 

Maden üretim faaliyetleri ve bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için iş yeri açma ve çalışma ruhsatları il özel idareleri tarafından verilecek. İmar alanları içinde kalan madencilik faaliyetleri, ilgili yerel merciden izin alınarak yapılabilecek. Sevk fişi olmadan maden sevkıyatı tespit edildiğinde madene el konulacak. Madenin ocak başı satış bedelinin 5 katı tutarında idari para cezası verilecek. 

Maden üretiminde devlet hakkı, ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınacak. Üretilen madenin hammadde olarak kullanılması veya satılması halinde, aynı pazar ortamında madenin işletmelerdeki tüvenan olarak ocak başı satışında uygulanan fiyat, ocak başı satış fiyatı olacak. Bu fiyat , emsallerinden az olamayacak. Maden üretiminden alınacak devlet hakkı, yüzde 1 ile yüzde 4 arasında değişecek. 

Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerde yapılacak madencilik faaliyetlerinden devlet hakkı yüzde 30 fazlasıyla alınacak. Devlet hakkı, işletme ruhsatı harç miktarından az olmayacak. Yeraltı işletme yöntemi ile üretim yapılması durumunda ödenmesi gereken devlet hakkının yüzde 50'si alınmayacak. Ruhsat sahibi, devlet hakkının yüzde 25'ini ruhsatın bulunduğu il özel idaresine, yüzde 25'ini Köylere Hizmet Götürme Birlikleri hesabına, kalan yüzde 50'sini ise Hazine hesabına yatıracak. 

Maden arama ruhsatının düzenlenmesinden sonraki ilk bir yıl ön arama dönemi olarak belirlendi. Ön arama dönemi sonuna kadar, maden arama projesinde yer alan faaliyetlerin tamamlandığını belirten raporun hazırlanması zorunlu olacak. Raporun tamamlanmasının ardından genel arama dönemi başlayacak. Bu dönem sonunda da faaliyetlere ilişkin rapor hazırlanacak. Aksi halde ruhsat iptal edilecek. 

Maden işletme faaliyetleri, maden mühendisi nezaretinde yapılacak. Yeraltı üretim yöntemi ile çalışan işletmeler ile en az 15 işçi çalıştıran açık işletmeler asgari bir maden mühendisini daimi olarak istihdam etmek zorunda olacak. Daimi istihdam edilen maden mühendisi, kanun ve yönetmeliklerle belirlenen şartları taşıması kaydıyla, iş güvenliği ile görevli mühendis veya teknik elemanların üstlendiği görev ve sorumluluğu da yerine getirecek. 

Devlet ormanlarında maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu olan su, haberleşme , yol ve altyapı tesislerinin yapımına, bedeli karşılığında Çevre ve Orman Bakanlığı izin verecek. Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda yapılacak maden faaliyetlerine ilişkin ruhsatın verilmesine Çevre ve Orman Bakanlığı yetkili olacak. 

Yasa ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına merkez teşkilatında kullanılmak üzere 130 kadro ihdas edilirken, zeytinlik alanlarda maden arama faaliyetlerine ilişkin hüküm ise verilen bir önergeyle tasarıdan çıkartıldı.