Yaklaşık 12 saat süren görüşmelerin ardından kabul edilen düzenlemeyle sürecin uygulanmasına ilişkin şartlar, başvuru süresi ve beş aşamalı hukuki prosedür belirlendi.

Peki çerçeve yasa nedir, çerçeve yasa maddeleri neler, kimler bu düzenlemeden yararlanabilecek? İşte yasayla ilgili merak edilen tüm detaylar...

Çerçeve yasa nedir?

Kamuoyunda “çerçeve yasa” olarak ifade edilen düzenleme, Terörsüz Türkiye sürecinin hukuki zemininin oluşturulmasına yönelik hükümler içeriyor.

TBMM Genel Kurulu'nda yaklaşık 12 saat süren görüşmelerin ardından yapılan oylamada teklif 467 kabul, 87 ret ve 7 çekimser oyla kabul edildi.

Düzenlemeyle terör örgütünün feshi ve silah bırakmasının ardından uygulanacak hukuki süreç ile düzenlemeden yararlanabilecek kişilere yönelik şartlar belirlenmiş oldu.

Çerçeve yasanın uygulanması için hangi şart gerekiyor?

Yasanın hükümlerinin uygulanabilmesi için öncelikle terör örgütünün faaliyetlerini sona erdirdiğinin ve elindeki silahları teslim ettiğinin güvenlik birimlerince tespit edilmesi gerekiyor.

Bu tespitin ardından Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) örgütün feshiyle ilgili kararının Resmi Gazete'de yayımlanması bekleniyor.

Söz konusu kararın yayımlanmasıyla birlikte kanunda öngörülen başvuru ve hukuki işlemler başlayacak.

Süreci iki kurul takip edecek

Yasanın uygulanması ve sürecin takibi için iki ayrı mekanizma oluşturulacak.

Bunlardan ilki, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında görev yapacak. Kurulda Adalet, İçişleri, Dışişleri ve Milli Savunma bakanlarının yanı sıra Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MGK Genel Sekreteri ve MİT Başkanı bulunacak.

İkinci yapı ise TBMM bünyesinde oluşturulacak İzleme ve İrtibat Kurulu olacak. Bu kurulda siyasi partilerin temsilcileri yer alacak.

Çerçeve yasadan kimler yararlanacak?

Düzenleme kapsamında örgüt kurma, yönetme veya örgüte üye olma gibi eylemlerin yanı sıra yardım ve yataklık ile propaganda faaliyetleriyle ilgili belirli suçlar bakımından hukuki kolaylıklar öngörülüyor.

Ancak düzenlemeden yararlanmak için kanunda belirtilen şartların yerine getirilmesi ve süresi içerisinde başvuru yapılması gerekecek.

MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından hak sahibi kişiler için 6 aylık başvuru süresi başlayacak.

Çerçeve yasa kapsamında kaç yıl erteleme uygulanacak?

Düzenlemede suçun niteliğine ve ceza miktarına göre farklı erteleme süreleri öngörülüyor.

Buna göre:

• Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda erteleme süresi 5 yıl olacak.

• 15 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda erteleme süresi 10 yıl olacak.

• Müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren ve düzenleme kapsamında kalan durumlarda da 10 yıllık süre uygulanacak.

Erteleme süresince dava zamanaşımının işlemeyeceği ve kararların özel bir sisteme kaydedileceği belirtildi.

Çerçeve yasada kimler kapsam dışında?

Düzenlemede bazı suçlar açık şekilde kapsam dışında bırakıldı.

Örgüt faaliyetleri kapsamında işlenen kasten öldürme suçları düzenlemeden yararlanamayacak.

Ayrıca 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar da kapsam dışında tutuldu.

Bu hükümler nedeniyle terör örgütü elebaşı Abdullah Öcalan'ın düzenlemenin getirdiği imkanlardan yararlanamayacağı belirtildi.

Başvurular için 6 aylık süre verilecek

Yasanın uygulanmaya başlamasının ardından hak sahiplerinin başvurularını tamamlaması için 6 aylık süre tanınacak.

Başvuru sırasında kişilerin beraberlerinde bulunan veya beyan ettikleri silah, mühimmat, araç, gereç ve patlayıcı maddeler kayıt altına alınarak ilgili devlet kurumlarına teslim edilecek.

Başvurunun ardından kişinin mevcut hukuki dosyası incelenecek.

Tutuklama ve adli kontrol kararları yeniden değerlendirilecek

Düzenleme kapsamındaki suçlarla ilgili daha önce verilmiş tutuklama ve adli kontrol gibi koruma tedbirleri, dosyanın bulunduğu aşamaya göre yeniden değerlendirilecek.

Yetkili hakimlik, mahkeme veya Yargıtay'ın ilgili dairesi tarafından yapılacak incelemenin ardından kanunun şartlarını taşıyan kişiler bakımından gerekli hukuki işlemler gerçekleştirilecek.

İstinaf veya temyiz incelemesi devam eden dosyalar için de düzenlemede öngörülen hükümler uygulanacak.

Erteleme sürecinde yeni suç işlenirse ne olacak?

Yasadan yararlanan kişiler açısından en önemli şartlardan biri, erteleme döneminde yeni bir terör suçu işlenmemesi olacak.

Kişinin 5 veya 10 yıllık erteleme süresi içerisinde yeni bir terör suçu işlemesi halinde verilen erteleme kararı kaldırılacak.

Bu durumda yargılama veya ceza infazı kaldığı yerden devam edecek.

Buna karşılık erteleme süresinin yeni bir terör suçu işlenmeden tamamlanması halinde soruşturma aşamasındaki dosyalar bakımından kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilebilecek. Hükümlüler açısından ise cezanın tamamen infaz edilmiş sayılması gündeme gelecek.

Çerçeve yasa 5 aşamada uygulanacak

Yasada öngörülen hukuki süreç beş temel aşamadan oluşuyor.

1. Başvuru ve kayıt

İlk aşamada hak sahibi kişiler başvurularını yapacak. Silah, mühimmat ve diğer örgütsel materyaller kayıt altına alınarak teslim edilecek.

2. Koruma tedbirlerinin kaldırılması

İkinci aşamada tutuklama ve adli kontrol gibi tedbirler dosyanın bulunduğu aşamaya göre değerlendirilecek.

3. Erteleme kararı

Üçüncü aşamada suçun niteliğine göre 5 veya 10 yıllık erteleme kararı verilecek. Kararlar özel sisteme kaydedilecek ve erteleme süresince dava zamanaşımı işlemeyecek.

4. Denetim

Dördüncü aşamada kişinin erteleme dönemindeki durumu takip edilecek. Yeni bir terör suçu işlenmesi halinde erteleme kaldırılacak.

5. Hak yoksunluklarının kaldırılması

Son aşamada ise şartların yerine getirilmesi halinde kişinin mahkumiyet veya soruşturma nedeniyle ortaya çıkan bazı hak yoksunluklarının kaldırılması için ilgili hukuki süreç işletilebilecek.

Beş yıllık erteleme kararlarında en az 2 yıl, 10 yıllık erteleme kararlarında ise en az 3 yıl geçmesinin ardından ilgili kurulun değerlendirmesi gündeme gelecek.

Yeni yasal düzenlemeler gündeme gelebilecek

Terörsüz Türkiye sürecinin planlandığı şekilde ilerlemesi ve terör tehdidinin kalıcı olarak sona ermesi halinde, ilerleyen dönemde mevcut mevzuatta yeni uyum düzenlemelerinin yapılması bekleniyor.

Bu kapsamda Ceza İnfaz Kanunu, Terörle Mücadele Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve Siyasi Partiler Kanunu gibi temel yasalarda yeni düzenlemelerin gündeme gelebileceği belirtiliyor.

Böylece TBMM'den geçen çerçeve yasa, sürecin yalnızca mevcut hukuki boyutunu değil, ilerleyen dönemde atılabilecek yeni adımların da yasal zeminini oluşturabilecek.