İran – Rus Savaşı (1826 – 1828), İran’ın yenilgisiyle sonuçlanmıştır. Hemen ardından, İran, Rusya’yla bir antlaşma imzalamıştır. Bu antlaşma gereği Azerbaycan ikiye bölünmüştür ve Azerbaycan’ın kuzeyi Rusya’ya bırakılmıştır.
1917 yılında, Ekim Devrimi’yle, Rusya’da, Bolşevikler iktidar olunca, iç savaş çıkmıştır ve bu iç savaşla, Ruslar bölgedeki güçlerini, etkilerini yitirmişlerdir. Sonrasında, Rusya’da iç savaş bitmiştir ve Bolşevik yönetimi kesin zaferini ilan etmiştir. Bunun üzerine, Azerbaycan, Sovyetler Birliği’nin bir üyesi olmuştur.
Kızıl Ordu’nun işgali sonrasında, 1920 yılında kurulan Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, bölgedeki tek Türk kökenli halkı oluşturmaktaydı.
Kara Ocak Olayları
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ndeki bağımsızlık hareketlerinin en önemlisi Kara Ocak Olayları’dır. Öyle ki; bu olaylar, ülke tarihinde, milat özelliğindedir. Önemindedir. Dahası, bu olaylar sonrasında, Azerbaycan’da milliyetçilik rüzgârı güçlenmiştir.
Malumunuz üzere, “Sovyet Birlikleri, Ermenileri korumak iddiasıyla, 20 Ocak 1990 tarihinde, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’ye girmiştir ve katliam gerçekleştirmiştir. Bu katliama “Kara Ocak” denilmektedir. Bunun nedeni; Ermenistan’ın bitimsiz azgın istekleriyle ilişkilendirilmektedir. Öyle ki; Ermenilerin toprak istekleri anbean artmıştır. Bu duruma tepki gösteren Azerbaycan halkı, “Ermeniler Dışarı” şeklinde sloganlar atmıştır ve protesto yürüyüşleri düzenlemiştir. Sovyet Ordusu’nun maksadı ise, bağımsızlık girişiminde bulunabilecek tüm Sovyet Cumhuriyeti ülkelerine de gözdağı vermekti. Gerçi, bu taktik geri tepmiştir ve Azerbaycan’da, milliyetçilik akımıyla, bağımsızlık isteğini hızlandırmıştır. Ayriyeten, Azerbaycan halkında, Sovyet yönetiminin tamamen reddine neden olmuştur ve Sovyetler Birliği’nin çöküşünü hızlandırmıştır.” (Kara Ocak Katliamı. Esat Beşer. Maraş Gündem Gazetesi. 30 Ocak 2026)
Bana Özel Açıklama
Balkan Rumeli Türkleri Konfederasyonu Bosna–Hersek Komisyon Başkanı Selçuk Kurtsatar, araştırma konuma ilişkin bana özel açıklamada bulundu.
“Azerbaycan’daki Türk Kardeşlerimiz”
Kederli tarihinde, dünden bugüne Türk milletinin her an bir başka üzüntü yaşadığından yakınan Başkan Kurtsatar, Kara Ocak'ın da bugünlerden biri olduğunu açıklamaktadır: “Azerbaycan'da yaşayan Türk kardeşlerimiz, böylesine kederli günlerden birisi olan Kara Ocak gününü yaşamışlardır.”
Ne var ki; yaşanılan böylesine üzüntülü günlerin Türk milletine tarihi bir söz söylettiğini vurgulayan Başkan Kurtsatar, bu sözün "Türk'ün Türk'ten başka dostu yoktur" sözü olduğunu ve dünya döndükçe, bu sözün geçerli olacağını ifade etmektedir.
Bu bağlamda, Kurtsatar, şu tespitte bulunmaktadır: “Tarih boyunca birlikte yaşadığımız her millet, biz Türk milletine “Türk'ün Türk'ten başka dostu yoktur” sözünü söyletmiştir."
Başkan Kurtsatar, sözlerini tamamlamak üzere, hukukçu, hekim, gazeteci, yazar ve siyasetçi Ganire Paşayeva'nın bir sözüne atıfta bulunmaktadır: "Biz de Türk'üz. Bize Azeri diyerek, sizlerden ayırmaya çalışıyorlar."