Birleşmiş Milletler Üniversitesi’nin (UNU) yayımladığı son rapor, küresel ölçekte yaşanan su sorununu artık “su krizi” ya da “su stresi” kavramlarının ötesine taşıyor. Uzmanlara göre insanlık, geri dönüşü zor bir “su iflası” dönemine girmiş durumda. Peki su iflası nedir, neden olur ve su iflası yaşanırsa ne olur? İşte detaylar…
Su İflası Nedir?
UNU’nun tanımına göre su iflası, bir bölgedeki yüzey ve yer altı su kaynaklarının, doğal olarak yenilenme kapasitesinin ve güvenli kullanım sınırlarının kalıcı şekilde aşılması anlamına geliyor. Bu durum yalnızca kurak coğrafyalarla sınırlı değil. Yıl boyunca yoğun yağış alan veya taşkın yaşayan bölgeler bile, yıllık yenilenebilir su miktarından daha fazla su tüketiyorsa su iflası riskiyle karşı karşıya kalabiliyor.
UNU Su Programı Direktörü ve raporun başyazarı Kaveh Madani, su iflasının yalnızca yerel bir çevre sorunu olmadığını, sınırları aşan küresel bir tehdit haline geldiğini vurguluyor.
Su İflası Neden Olur?
UNU raporuna göre su iflasının temelinde uzun yıllara yayılan insan kaynaklı baskılar ve iklim değişikliği yer alıyor. Başlıca nedenler şöyle sıralanıyor:
Aşırı Su Tüketimi
Tarım, sanayi ve hızlı kentleşme nedeniyle yer altı suları ve nehirler, doğal yenilenme hızının çok üzerinde kullanılıyor. Bu durum, su havzalarının kendini toparlama şansını ortadan kaldırıyor.
Kirlilik ve Toprak Tahribatı
Endüstriyel atıklar, tarımsal kimyasallar ve evsel kirlilik su kaynaklarının kalitesini hızla düşürüyor. Aynı zamanda toprak bozunumu, yağmur suyunun yer altına süzülmesini engelleyerek su döngüsünü zayıflatıyor.
Ormansızlaşma ve Sulak Alan Kaybı
Rapora göre son 50 yılda, Avrupa Birliği yüz ölçümüne yakın büyüklükte doğal sulak alan yok oldu. Ormanların ve sulak alanların kaybı, yer altı sularının beslenmesini ciddi şekilde azaltıyor.
İklim Değişikliği
Küresel ısınma, kuraklıkların daha sık ve şiddetli yaşanmasına neden olurken, aşırı hava olayları da su kaynaklarının dengesini bozuyor.
UNU, bu nedenlerle “su krizi” ifadesinin yetersiz kaldığını ve yaşanan sürecin daha doğru tanımının “su iflası” olduğunu vurguluyor.
Su İflası Olursa Ne Olur?
Uzmanlara göre su iflasının etkileri sadece çevreyle sınırlı değil; sosyal, ekonomik ve güvenlik boyutları da oldukça ağır.
Göç ve Toplumsal Kırılganlık
Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 25’i doğrudan suya bağımlı bölgelerde yaşıyor. Su kaynaklarının tükenmesi, bu bölgelerde zorunlu göçleri artırıyor.
Çatışma ve Güvenlik Riskleri
Su ve gıda güvenliğinin tehlikeye girmesi, bölgesel ve uluslararası çatışma risklerini yükseltiyor. Nehirlerin denize ulaşamaması ve büyük göllerin ciddi oranda küçülmesi, tarım ve sanayi üretimini baskı altına alıyor.
Ekosistemlerin Yok Olması
Su iflası, sulak alanların ve doğal yaşam alanlarının kaybına yol açarak biyolojik çeşitliliği tehdit ediyor. Bu durum, küresel su döngüsünde kalıcı hasarlar oluşturuyor.
Küresel İş Birliği Zorunluluğu
BM yetkilileri, su iflasının yalnızca yerel çözümlerle önlenemeyeceğini belirtiyor. Bilime dayalı, uluslararası iş birliğiyle yürütülen su yönetimi politikalarının hayati öneme sahip olduğu vurgulanıyor.
UNU’dan Kritik Uyarı
UNU’nun raporu, dünyanın artık “küresel su iflası” sürecine girdiğini açıkça ortaya koyuyor. Uzmanlar, yanlış su yönetimi, iklim değişikliği ve ekosistem tahribatının sürmesi halinde, insanlığın geri dönülmez çevresel ve sosyoekonomik risklerle karşı karşıya kalacağı uyarısında bulunuyor.
Bilim insanları, su kaynaklarının korunması için yalnızca yerel değil, küresel ölçekte koordineli ve sürdürülebilir politikaların acilen hayata geçirilmesi gerektiğinin altını çiziyor.