Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, düzenlediği basın toplantısında, mali sektörle ilgili açıklamalarda bulundu...
Türkiye Bankalar Birliği Başkanı Ersin Özince, Hazine Müsteşarı İbrahim Çanakcı ile Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz da katıldı.
Babacan"ın konuşmasının satır başları:
Yurtiçinden döviz cinsi kredi kullanmadaki kısıtlamalar nedeniyle firmalar sıklıkla bankaların yurtdışı şubelerinden kredi kullanmaktadır. Mart sonu itibariyle yabancı para cinsinden sağlanan 139 milyar dolarlık kredinin 35 milyar dolarlık kısmı bankaların yurtdışı şubelerinden kullanılmıştır. Bu Türkiye"nin borçluluk göstergelerini olumsuz etkiliyor. 2008 sonu itibariyle özel sektörün bankaların yurtdışı şubelerindeki mevduatı 33 milyar dolar. Tüketiciler dövize endeksli kredi nedeniyle kur riskine açık durumda.
Firmaların riskini artırmayacak yeni bir sisteme geçiyoruz. Döviz geliri olan yine kredi kullanmaya devam edecek. 18 ay olan vade sınırı kalkıyor. Döviz geliri olmayanlara da kredi kullanma imkanı sağlanıyor. Bu kapsamda şirketler, vadesi 1 yıldan fazla tutarı 5 milyon dolardan fazla olmak üzere döviz kredisi kullanabilecekler. Alt sınır olmasının sebebi, risk kontrolünün daha iyi yapılabilmesi.
Bir diğer husus da kredi kartlarına yönelik düzenleme. Kriz ortamında finansmana erişim ve kredi geri ödemelerinde bazı sıkıntılar yaşanıyor. Kredi kartı borcunda son dönemde diğer kredi türlerine göre daha hızlı artış var. 2009 Nisan sonu itibariyle kart sayısı 2002"nin üç katına ulaşmış durumda. Kartta takibe düşme oranı krizin etkisiyle hızlı bir artış gösterdi. Kredi kartı bir ödeme ve nakit kullanım aracıdır. Kredi kartı borçları öteleme aracı değildir.
Tüketici kredilerinde kart faizi en yüksek faize sahip. Bir konut, bir taşıt kredisinde çok daha düşük faizler söz konusu. Vatandaşların ihtiyaç kredisi sistemine yönelmesini öneriyorum. Oradaki faiz oranları kredi kartı faizine oranla çok daha düşük.
Kredi kartlarıyla ilgili üç önemli ayak var. Düzenlemeyle kart veren kuruluşlar yıllık kart kullanım bedelini 3.500 liraya kadar olan kartlarda 35 lira, 3500 ve daha fazla olan kartlar için limitin yüzde 1"ini geçmeyecek şekilde belirleyecekler. Kart hamili iptal ettirmek istediği zaman borcunu 90 gün içinde ödemek kaydıyla iptal edebilecek.
Asgari ödeme tutarını yüzde 30"a kadar artırmaya ve yüzde 10"a kadar azaltmaya BDDK yetkili olacak. Şu an bu oran yüzde 20.
31 Mayıs 2009 tarihi itibariyle ödeme ihtarı çekilmiş, icra takibi başlamış ya da banka tarafından takibe uğramış kredi kartı borçları için yeni bir ödeme planı uygulanacak. Kanun çıktıktan sonra 60 gün içinde bu imkandan yararlanabilecekler. 31 Mayıs 2009 tarihine kadar geçen sürede ödemeye esas borç tutarı hesaplanacak. Ödemeye esas borcun 30 gün içinde ödenmesi durumunda herhangi bir faiz hesaplanmayacak. Taksitle ödeme olursa borcun tutarı 6 aylık vade için 1,04, 12 ay için 1,28 katsayıyla çarpılacak. Oranlar belirlenirken tüketici kredi faiz oranlarına yakın oranlar alınarak ödeme sıkıntısına girilmesi engellenecek.
Önceki dönemlere ait 1000 liralık bir borç üç yılda 1502 lira olacak. Eğer kart borçlusu 60 gün içinde öderse 1502 lirayı ödeyerek borcu kapanıyor. 6 ayda ödemek isterse 1562 lira olacak ve eşit taksitle ödeniyor. 36 ayda ödemek isterse aylık 52 lira oluyor.
Kasım 2008"de borca düşen biri aylık yüzde 5"lik gecikmeyle 1.081 lira borcu oluyor. 36 aya kadar aylık 37 liralık taksitlerle bu borcu ödemek mümkün. Yaklaşık yarısı 1000 lira ve altındaki borçlar. Borçlu vatandaşların yarısı aylık 37 lira taksitle borcunu ödeyebilecek.
(iha)